Jeszcze kilka lat temu technologie dual-use pozostawały domeną wyspecjalizowanych firm współpracujących z sektorem obronnym. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, drony, zaawansowane systemy monitoringu czy nowoczesne materiały stają się technologiami strategicznymi, które jednocześnie napędzają rozwój gospodarki i wzmacniają bezpieczeństwo państw.
Co istotne, wiele firm nie zdaje sobie sprawy, że rozwiązania tworzone z myślą o zastosowaniach cywilnych mogą zostać zakwalifikowane jako technologie dual-use. To ważna informacja, ponieważ właśnie ten obszar znajduje się obecnie w centrum zainteresowania instytucji finansujących innowacje. W 2026 roku przedsiębiorstwa rozwijające technologie o znaczeniu strategicznym mogą liczyć na szeroki dostęp do dotacji, preferencyjnych pożyczek oraz instrumentów kapitałowych wspierających rozwój i komercjalizację nowych rozwiązań.
Czym są technologie dual-use?
Technologie podwójnego zastosowania (dual-use) to rozwiązania, które mogą być wykorzystywane zarówno w zastosowaniach cywilnych, jak i wojskowych. Co istotne, nie muszą mieć bezpośredniego związku z produkcją uzbrojenia. Często są to zaawansowane systemy wspierające komunikację, logistykę, analizę danych, produkcję, energetykę czy ochronę infrastruktury krytycznej.
Przykładów jest wiele. Sztuczna inteligencja rozwijana do analizy zachowań klientów może wspierać systemy rozpoznania zagrożeń. Drony wykorzystywane w rolnictwie mogą służyć do monitorowania granic. Technologie satelitarne pomagają zarówno w nawigacji pojazdów cywilnych, jak i w planowaniu operacji wojskowych. Cyberbezpieczeństwo chroni firmy przed atakami hakerskimi, ale jednocześnie stanowi fundament bezpieczeństwa państwa.
Do najważniejszych obszarów technologii dual-use należą:
- sztuczna inteligencja i analiza danych,
- cyberbezpieczeństwo,
- elektronika i sensory,
- drony oraz systemy autonomiczne,
- robotyka i automatyka przemysłowa,
- technologie kosmiczne i satelitarne,
- nowe materiały i kompozyty,
- energetyka i magazynowanie energii,
- systemy monitoringu i obserwacji,
- rozwiązania wspierające ochronę infrastruktury krytycznej.
Dual-use to nie tylko sektor zbrojeniowy
Jednym z największych mitów jest przekonanie, że technologie dual-use dotyczą wyłącznie producentów sprzętu wojskowego. W rzeczywistości wiele przedsiębiorstw już dziś rozwija rozwiązania kwalifikujące się do tego obszaru, nie identyfikując się jako firmy działające na rynku obronnym.
Dotyczy to producentów oprogramowania, firm z branży automatyki przemysłowej, energetyki, logistyki, elektroniki, a nawet przedsiębiorstw z sektora spożywczego czy farmaceutycznego. Coraz większe znaczenie ma bowiem zdolność technologii do wzmacniania odporności państwa i zapewnienia ciągłości funkcjonowania kluczowych sektorów gospodarki.
Dlaczego technologie dual-use są dziś tak ważne?
Zmiany geopolityczne, wojna w Ukrainie, rosnące zagrożenia cybernetyczne oraz potrzeba budowy europejskiej niezależności technologicznej spowodowały fundamentalną zmianę podejścia do finansowania innowacji. Technologie jeszcze niedawno postrzegane głównie przez pryzmat zastosowań komercyjnych coraz częściej oceniane są również pod kątem ich znaczenia dla bezpieczeństwa państw, odporności gospodarki oraz ochrony infrastruktury krytycznej.
W efekcie technologie dual-use stały się jednym z priorytetowych obszarów polityki przemysłowej i innowacyjnej Unii Europejskiej. Dla przedsiębiorstw oznacza to nie tylko rosnące zainteresowanie rynku, ale również dostęp do nowych instrumentów wspierających rozwój i wdrażanie innowacyjnych rozwiązań
Gdzie szukać finansowania projektów dual-use?
Rok 2026 jest pierwszym okresem, w którym efekty zmian w polityce finansowania Unii Europejskiej stają się widoczne w praktyce. Po raz pierwszy część środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) została przeznaczona bezpośrednio na rozwój obronności, bezpieczeństwa oraz technologii podwójnego zastosowania (dual-use).
Zmiany te znajdują odzwierciedlenie w harmonogramach konkursów regionalnych. Województwo świętokrzyskie uruchamia pierwszy nabór już 30 czerwca 2026 r., natomiast województwo lubelskie rozpoczyna nabory 23 lipca 2026 r. W województwach podlaskim, łódzkim, opolskim, lubuskim i wielkopolskim odpowiednie działania zostały już zatwierdzone, a szczegółowe terminy konkursów są obecnie przygotowywane.
Dla przedsiębiorców oznacza to dostęp do nowych źródeł finansowania obejmujących cały cykl rozwoju technologii – od badań i rozwoju, poprzez budowę prototypów i testowanie rozwiązań, aż po wdrożenie oraz skalowanie produkcji. Wsparcie będzie dostępne zarówno w formie bezzwrotnych dotacji, jak i preferencyjnych pożyczek oraz instrumentów kapitałowych.
Planowane nabory na 2026 r.
Program | Zakres wsparcia | Beneficjenci | Poziom wsparcia | Planowany termin naboru |
Skalowanie produkcji, modernizacja zakładów, zakup technologii, inwestycje B+R | MŚP i duże przedsiębiorstwa | Preferencyjne pożyczki i instrumenty kapitałowe | III-IV kwartał 2026 | |
Inicjatywa STEP | Rozwój strategicznych technologii UE, wdrożenia, rozbudowa zdolności produkcyjnych | MŚP i duże przedsiębiorstwa | Dotacja do 70% kosztów inwestycyjnych* | IV kwartał 2026 |
Ścieżka SMART | Badania przemysłowe, prace rozwojowe, wdrożenie wyników B+R | MŚP i duże przedsiębiorstwa | Do 80% kosztów B+R | III-IV kwartał 2026 |
Kredyt na wytwarzanie produktów podwójnego zastosowania | Uruchomienie lub rozwój produkcji wyrobów dual-use w oparciu o własne IP | Przedsiębiorstwa posiadające prawa własności intelektualnej | Premia technologiczna spłacająca część kredytu inwestycyjnego | IV kwartał 2026 |
Fundusze Regionalne (EFRR) | Projekty B+R, infrastruktura badawcza, inwestycje produkcyjne | MŚP i duże przedsiębiorstwa | Do 80% dla B+R, do 70% dla inwestycji | Od czerwca 2026 r. w zależności od województw |
* Ostateczny poziom wsparcia zależy od rodzaju projektu, wielkości przedsiębiorstwa oraz lokalizacji inwestycji.
Jak przygotować projekt do finansowania?
W praktyce kluczowym wyzwaniem nie jest dziś wyłącznie znalezienie odpowiedniego programu wsparcia, ale właściwe zidentyfikowanie potencjału technologii oraz dopasowanie projektu do wymagań instytucji finansujących. Wiele przedsiębiorstw rozwija rozwiązania, które mogą zostać zakwalifikowane jako technologie dual-use, jednak nie wykorzystuje tego potencjału podczas przygotowywania wniosków o dofinansowanie.
Istotne znaczenie ma odpowiednie zaplanowanie ścieżki rozwoju projektu, określenie możliwości komercjalizacji oraz wybór instrumentu finansowania najlepiej odpowiadającego etapowi rozwoju technologii. W przypadku projektów dual-use szczególnie ważne jest także właściwe wykazanie potencjału strategicznego rozwijanego rozwiązania.
Eksperci AXELON wspierają przedsiębiorców w identyfikacji dostępnych źródeł finansowania, ocenie potencjału projektów oraz przygotowaniu dokumentacji aplikacyjnej. Dzięki doświadczeniu w pozyskiwaniu środków na projekty badawczo-rozwojowe i inwestycyjne pomagają skutecznie przejść przez cały proces – od analizy możliwości wsparcia po realizację projektu i rozliczenie pozyskanego dofinansowania.
Podsumowanie
Technologie dual-use przestały być niszowym segmentem związanym wyłącznie z przemysłem obronnym. Stały się jednym z filarów nowoczesnej gospodarki, łącząc rozwój innowacji z budowaniem odporności państw, przedsiębiorstw i infrastruktury krytycznej.
Rok 2026 pokazuje, że Europa konsekwentnie wzmacnia finansowanie projektów o strategicznym znaczeniu. Dla przedsiębiorców oznacza to nie tylko dostęp do nowych źródeł kapitału, ale również możliwość wejścia na dynamicznie rozwijający się rynek technologii bezpieczeństwa.
Dla wielu firm kluczowe pytanie nie brzmi już: „Czy działamy w sektorze dual-use?”, lecz raczej: „Czy potrafimy wykorzystać potencjał naszych technologii, aby stały się elementem przyszłego systemu bezpieczeństwa i konkurencyjności Europy?”.
Przedsiębiorstwa, które odpowiednio wcześnie dostrzegą ten trend i przygotują projekty wpisujące się w nowe priorytety finansowania, mogą w najbliższych latach stać się jednymi z największych beneficjentów transformacji technologicznej zachodzącej w Europie.
